100 jaar Vrouwen van Nu

It âlders erf deed research naar de geschiedenis van de plattelandsvrouwen / Vrouwen van Nu t.b.v. een expositie in bezoekerscentrum Ma&Klif in Oudemirdum. Samen met het bezoekerscentrum richtten wij de expositie in.
Het Friesch Dagblad van 1 november 2018 besteedde hier met een groot artikel aandacht aan.

Bron: Friesch Dagblad 1 november 2018

 

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Dorpscanons in de krant

It âlders erf is als mede-initiator nauw betrokken bij het project dorpscanons van de Stichting FrieslandWonderland. In het Friesch Dagblad van 19 december j.l. staat daarover het volgende artikel.

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Dorpscanons

It âlders erf is als mede-initiator nauw betrokken bij het project dorpscanons van de Stichting FrieslandWonderland. In de Leeuwarder Courant van 9 december j.l. verscheen daarover het volgende artikel.

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Twitter en het familiekiekje

Bij het scrollen op twitter bleef mijn oog hangen bij een oude foto. Op de foto staat een moeder die achter haar kinderwagen aan de wandel is, samen met haar kinderen. Een prachtig tijdsbeeld, al was het alleen al om de afgebeelde kinderwagen.
Volgens de tweeter zou de foto gemaakt zijn in 1932 in Sneek, de woonplaats van de op de foto afgebeelde personen. Leuk als bij zo’n oude foto het jaartal, de plaats van opname en de afgebeelde personen bekend zijn. Een goed idee om de gegevens die over de foto bekend zijn erbij te noteren. Dat voorkomt veel onnodig speurwerk voor het nageslacht.

Ondertussen scroll ik weer verder door de twitter berichten. Maar de foto blijft in mijn gedachten ronddwarrelen. Iets in mij zegt dat de tekst die onder de foto is getypt niet helemaal correct is.
Hmmm… toch maar weer eens terug naar de foto.

Onder de foto staat dat die in Sneek is gemaakt. Niet dat ik alle straten en steegjes in Sneek op mijn duimpje ken, maar deze foto doet mij toch meer denken aan een dorp dan aan een stad. En dat hek en die heg op de achtergrond?
En ineens weet ik het! Deze foto is niet gemaakt in Sneek, maar in IJsbrechtum!

Gelijk maar even een tweet sturen als reactie op de foto. Dat ik het een prachtige foto vind, maar dat hij gemaakt is in IJsbrechtum. Per ommegaande komt er een aardige reactie terug. De eigenaar van de foto weet dat de personen op de foto onderweg waren naar een evenement en vraag zich af of er in IJsbrechtum destijds ook een jaarmarkt was.

Er worden in IJsbrechtum vanouds al jaarlijks terugkerende festiviteiten gehouden.  De foto zal vast en zeker gemaakt zijn tijdens een dorpsfeest.
Samen met de eigenaar constateer ik dat de foto dan gemaakt zal zijn in juni of september. Maar na een kleine zoektocht blijkt dat er in de beginjaren vijftig feesten door de “vereniging van volksvermaken” werden georganiseerd aan het eind van de maand juli. En na nog even doorzoeken kom ik de exacte datum tegen van de “volksfeesten”, zoals dat toen zo mooi werd genoemd, in het jaar 1932! Het jaar waarin de foto n.b. is gemaakt . Hoe leuk is dat?

Naast de namen van de afgebeelde personen die bij de eigenaar van de foto bekend zijn, kon er nu aan een kiekje van 85 jaar oud een exacte datum en plaats worden toegevoegd. Hoe compleet wil je het hebben?

Een foto die gewoon voor de leuk werd getwitterd, omdat het beppe haar geboortedag was en waarvan je gisteren nog niet wist dat die op 3 augustus 1932 op de Epemawei in IJsbrechtum was gemaakt.

Cold case opgelost!

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Kwast

Kwast

Bij de bovenstaande titel zie ik sommigen van jullie al denken. Die gaat ons zeker iets vertellen over zijn nooit ontdekte schilderstalent. Nee, hoor. En evenmin over een raar iemand, een rare kwast.
De r zit in de maand. En de verkoudheidsvirusjes liggen weer op de loer. Dat doet mij denken aan die oude baas van 98 die mij vertelde over kwast. Voor het gemak noem ik hem maar even Sietse.
Als kind woonde Sietse op een boerderij ver buiten het dorp. En elke dag liep hij vanaf de boerderij naar school. Een uur heen en een uur terug. Om tussen de middag thuis een boterham te eten zat er dan ook niet in. Overblijfouders hadden ze toen nog niet en van het continurooster had ook nog niemand gehoord. Dus zat er niets anders op dan om twaalf uur in het klaslokaal je boterham op te eten of bij iemand in het dorp. En dat laatste was bij Sietse ook het geval. Hij kon elke dag aanschuiven bij zijn oma die midden in het dorp woonde. Sietse kon het goed vinden met zijn oma. Ook ‘s middags na schooltijd, voordat de wandeltocht naar huis begon, ging Sietse altijd nog even naar oma toe. Oma had dan van die overheerlijke kwast dat op de vensterbank in de zon al op Sietse stond te wachten.
Kwast is een warme citroenlimonade dat vanouds als middeltje bij verkoudheid en kleine griepjes wordt gebruikt. Gekookt water, aangemengd met citroensap en suiker blijkt een verzachtend drankje voor de keel te zijn. En Sietse was er dol op, de warme citroenlimonade van oma. Want limonade werd alleen gedronken bij speciale gelegenheden. Maar hij kreeg het elke dag!
Kun je begrijpen dat Sietse bijna nooit verkouden was en dat elke dag een feestdag was! Want zeg nou zelf, op visite bij je oma, dat hoort toch ook een feest te zijn?
De herinnering aan kwast, bezorgt de 98-jarige Sietse een twinkeling in zijn ogen. En nog altijd vindt hij het lekker, al voegt hij er tegenwoordig wel een beetje rum aan toe.

Mocht je zelf ook aan de kwast willen. Uit nieuwsgierigheid of ter verzachting van je keel, dan volgt hier het recept:
Pers een citroen uit en giet het sap in een glas dat je verder vult met kokendheet water. Eventueel meng je het drankje met een beetje suiker of een paar eetlepels honing. Drink het zo warm mogelijk op.
Koud opdrinken kan natuurlijk ook. Gebruik het dan als zomerse verfrissing.

Gezondheid!

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Ansichtkaart uit 1889

Ansichtkaart uit 1889

Het duurt nog een halfjaar en de zomer is nog maar nauwelijks begonnen, maar toch wil ik het hebben over een nieuwjaarskaart.  Omdat ik de kaart een paar dagen geleden in handen kreeg en het toch wel een bijzonderheid vind. Het is namelijk een nieuwjaarskaart die in 1889 werd verstuurd.  Het poststempel is op 1 december 1889 gezet. Dat is zo’n 128 jaar geleden! De afzender van de kaart is uiteraard al overleden en de ontvanger ervan ook. Maar deze kaart is de stille getuige van een nieuwjaarswens die Klaas zijn neef Hains voor het nieuwe jaar 1890 toewenste.


Tegenwoordig zijn de wensen op dit soort kaarten, voor zover die nog verstuurd worden nu de social media de overhand heeft gekregen, kort en bondig. Wat een contrast met 128 jaar geleden!
Op de kaart, die werd uitgegeven door uitgeverij Kousbroek uit Leiden, staat een litho van Faddegon en Co uit Amsterdam, waarop de kleur goud de boventoon voert. En de wens op de kaart, is ook zeker het vermelden waard.
“Ik wensch u heil
En zonder peil
Zij d’Oceaan van zegen,
Dien God u toezend”in dit jaar
Hij zij uw vaste steunpilaar,
Uw licht op al uw wegen”
En daaronder een tekst uit het bijbelboek Daniël.
Kom daar tegenwoordig nog maar eens om.
Zo vind je ze tegenwoordig niet meer. Zelfs niet in de Evangelische boekhandels.
Uitgever Kousbroek maakt in de krant van die tijd reclame voor dit soort nieuwjaarskaarten, waarbij hij aangeeft dat de achterkant (!) van de kaarten een grote variëteit aan platen heeft en dat de uitvoering niet onverdienstelijk is.
Blijkbaar is het gedeelte van de kaart waar het adres wordt geschreven, de voorkant. En de afbeelding staat op de achterkant. Heb ik me daar altijd in vergist.


Zoals gezegd, is de kaart door Klaas aan zijn neef Hains gestuurd. Dat de ontvanger Hains Simkes Muizelaar uit Warns is, valt duidelijk uit de kaart te herleiden. Maar ook dat zijn neef Klaas de afzender is, kan met enige zekerheid worden aangenomen. De afzender heeft  alleen “K.G.M.” geschreven.  En dat moet vrijwel zeker Klaas Gerkes Muizelaar zijn. De exact één jaar en één dag oudere Gaasterlandse neef van Hains.

Deze kaart dateert uit de periode dat het sturen van ansichtkaarten nog een nieuw fenomeen was. Het is dan ook een zogenoemde voorloper. Ze worden zo genoemd, omdat tot begin 1900 de achterkant , of is het toch de voorkant, van een ansichtkaart alleen gebruikt mocht worden voor adresgegevens en de naam van de afzender.  Wilde je toch een bericht op een kaart schrijven, dan betaalde je ook meer porto. Later werden ansichtkaarten in tweeën gedeeld, waarbij op de linkerhelft een bericht kon worden geschreven.

Een hele oude ansichtkaart……… Maar er valt toch best wel wat over te vertellen. En het is nog leerzaam ook!

Ik ben benieuwd wie er een nog oudere nieuwjaarskaart bezit.  Laat het mij maar weten.

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

In functie zijn

Had ik de koster van de plaatselijke kerk aan de lijn. Omdat ik mij o.a. bezighoudt met historie en ruime onderwijservaring heb, wilde ze mij eigenlijk wel een vraag stellen. Vragen staat vrij, antwoord geven is niet verplicht 😉
Ze zat een beetje in nood….. Zojuist had ze te horen gekregen dat er morgen een schoolklas de kerk wil komen bezichtigen. Oh, dat is leuk. Ja, zoiets is altijd leuk. Maar de koster zelf is morgen verhinderd. En of ik dan…. ja, je voelt het al, de schoolklas zou willen ontvangen en de schoolkinderen een rondleiding door kerk wil geven. En dan de volgende ochtend al, om 9.00 uur.
Daar hoefde ik niet lang over na te denken en zei in mijn enthousiasme meteen “ja”. Met mijn jarenlange onderwijservaring moet dit vast en zeker lukken.
Nadat ik deze middag eerst een bespreking had, heb ik mij verdiept  in de geschiedenis van de oude dorpskerk. Toch fijn dat er in het verleden amateur historici zijn geweest die interessante naslagwerkjes hebben nagelaten. En dan kom je leuke informatie tegen. Kijk, dat er op de torenspits een haan staat, dat is vrij algemeen. Maar dat er op het achtereind van het dak een kip staat, dat is dan weer wat minder bekend.
Wetenswaardige informatie. En overal is over nagedacht. Achter vrijwel alles in de kerk schuilt een diepere betekenis.


Vanochtend vroeg stond ik dan “in functie” bij de kerk. Een meervoudige functie. Ik besefte mij op het moment dat ik de kerkdeur opendeed, dat ik even de kostersfunctie had. En al oriënterend in de kerk kwamen daar nog meerdere functies bij. Namelijk die van gids, groepsleider, onderwijzer, ordebewaarder, maar ook die van toerist. Als rondleider in de kerk, ga je jezelf toch ook het één en ander afvragen over wat je ziet. Hm, nog een functie, die van student. Nooit te oud om ervaringsgericht te leren.

Terwijl ik nog even om mij heen sta te kijken, als eenling in die grote kerk, hoor ik het gejoel van kinderstemmen om de kerk heen komen. Heerlijke onbevangen geluiden. En ik voel weer even mijn onderwijzershart.
Ik denk dat vanochtend de functie van onderwijzer mij het meest beviel.

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Limburgse evacués

Of ik ook een levensboek wilde maken voor haar vader, vroeg de vrouw. “Hij hoopt deze zomer 85 jaar te worden en dan lijkt een levensboek ons een mooi cadeau.”
Dat kan ik natuurlijk alleen maar onderstrepen.
De vrouw geeft aan dat zij en de overige familieleden ook zo graag meer willen weten over het leven van hun vader tijdens de oorlogsjaren van 1940 – 1945. En met die gerichte opdracht in mijn achterhoofd maak ik een afspraak met haar vader.

Nu, enkele maanden later, ligt het levensboek van vader bij de drukker. Ik kijk terug op waardevolle gesprekken met een levenslustige man van bijna 85 jaar. En toen de de Tweede Wereldoorlog ter sprake kwam, zei de man dat hij nog altijd  contact onderhoudt met de Limburgse evacués.
Limburgse evacués? Daar wilde ik meer over weten.
Het toeval wil dat hierover gisteravond een documentaire op NPO2 werd uitgezonden. “De oorlogswinter van Roermond”.

Hoewel het zuiden van Nederland in het najaar van 1944 al was bevrijd, bleef de strijd om bepaalde plaatsen, zoals Roermond, in Limburg doorgaan. Er werd in Limburg nog behoorlijk gevochten en de inwoners werd verzocht om uit veiligheidsoverwegingen te evacueren.  Het was de hongerwinter van 1944 – 1945 dat duizenden gedwongen geëvacueerde Limburgers vertrokken naar het noorden van het land. Meestal lopend, soms op een kar of slee, gaan de mensen naar het Duitse Brügge.  Daar worden ze onder slechte omstandigheden opgevangen in een fabriek. Er vertrekken vanuit Brügge treinen richting Friesland en Groningen. Maar de treinen rijden stapvoets en er is veel oponthoud. Soms worden er ook treinen beschoten. De omstandigheden zijn slecht. De reis door Duitsland naar noord Nederland is er één van enkele dagen tot een week.

Ook in Friesland komt een hele groep Limburgers aan die allemaal bij inwoners moeten worden ondergebracht. Men is verplicht om hier als inwoners aan mee te werken. Werkt iemand niet mee, dan is de kans groot dat men zijn huis kwijtraakt.
In de grotere plaatsen worden de Limburgse evacués tijdelijk in openbare gebouwen ondergebracht en van daaruit ondergebracht bij de mensen op het platteland.  Ze worden dan vaak opgehaald  met paard en wagen en verspreid onder de inwoners van de verschillende dorpen.

Bij de het ouderlijk gezin van de bijna 85-jarige die ik mocht interviewen, werd toen een jong echtpaar ondergebracht.  En hoewel de omstandigheden moeilijk waren, hebben ze er met elkaar het beste van weten te maken. Al zaten ze soms wel in spanning. Zoals die keer dat er een razzia in het dorp werd gehouden en alle jongemannen werden gezocht die de leeftijd hadden om in Duitsland te werk te worden gesteld. Ook de jongeman van het geëvacueerde echtpaar.
Hij werd verstopt in een diepe kledingkast en zijn vrouw moest “ziek” op bed gaan liggen.
Er werden die avond uiteindelijk 18 jongemannen in het dorp opgepakt en vastgezet in het dorpscafé om later naar Duitsland te worden gebracht. Maar de evacué hebben ze niet gevonden.

En dan is dit nog maar een fragment uit het hele verhaal.

Wil jij ook meer weten over het leven van jouw ouders of grootouders? En vind je het ook belangrijk dat die verhalen bewaard moeten blijven? Neem dan contact op voor meer informatie.

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Afstand nemen

Vandaag zat ik op mijn kantoor te werken aan een opdracht.  Weer zo’n ontzettend leuke opdracht waar je energie van krijgt en waarbij je geneigd bent om zonder onderbrekingen aan één stuk door te werken.  Lekker ” in the flow” dus.
En doorwerken wil ook wel op zo’n dag als vandaag. Want hoewel we al ruim een maand in het voorjaar zitten, voelt het buiten soms nog guur aan. Dat het voorjaar is, zien we buiten aan de natuur.  Alles staat prachtig in bloei. En in de sloot zwemmen de kuikentjes volgzaam achter moeders aan.
Maar daar is dan ook bijna alles mee gezegd. Hoewel het al eind april is, hangt de zomerjas nog in de kast. Eigenlijk is het gewoon een ouderwetse Hollandse lente. En met het gure weer, waarbij de regen- en hagelbuien volop aanwezig zijn, is het binnen werken aan een opdracht dan ook geen straf.  April doet wat hij wil.

Totdat daar opeens een warme zonnestraal mijn kantoor in komt vliegen. Zo’n zonnestraal die denkt: “Nu heb ik lang genoeg achter die volle, grijze, waterwolk verstopt gezeten. Ik tover een zilveren rand om de wolk en laat zien dat het nu mijn beurt is!”

En kijk, die warme, misschien maar kortdurende zonnewarmte in mijn kantoor, zorgt ervoor dat ik mijn opdracht even laat voor wat het is. Mijn lunchpakketje tevoorschijn haal en mij nestel in een beschut plekje in de tuin.  En dat is niet alleen genieten, maar ook weer energie opdoen.
Energie opdoen?
Die opdracht, die gaat lekker. Doorwerken zonder onderbrekingen, dat leek vanochtend geen probleem. Energie in overvloed…. toch???

Zodra ik weer plaats neem achter mijn bureau, delete ik het document waar ik mee bezig was en verscheur alle aantekeningen van vandaag.  Ik begin lekker helemaal opnieuw!
Soms moet oude energie worden ververst.  Dankjewel zon!

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Een tevreden klant

Foto’s spreken altijd tot de verbeelding.  Afgezet tegen de tijd en het moment dat ze zijn gemaakt.
Tegenwoordig kun je met je smartphone overal en op elk gewenst moment een foto maken. De foto’s die we op de social media tegen komen zijn daar het voorbeeld van.  Een druk op de knop, of één swipe met je vinger en de foto is gemaakt en staat in no time online, als je dat wilt. Al dan niet voorzien van een filter.

Vorige week kreeg ik een opdracht om een oude verkleurde foto te repareren. De foto was gemaakt tijdens een skûtsjewedstrijd in het begin van de zestiger jaren.
Het betrof een kleurenfoto. En zoals veel kleurenfoto’s uit de periode dat de kleurenfotografie in opmars kwam, had ook op deze foto de blauwe kleur in de afgelopen decennia de overhand gekregen.
Of ik dat ook kon herstellen, was de vraag van de klant. En ook de oneffenheden waar mogelijk wegwerken.
Ik heb beloofd dat ik mijn best zou gaan doen.

Nadat ik de foto in een hoge resolutie had ingescand kon ik mij uit gaan leven in het bewerken van de foto.
En dat bleek nog een behoorlijke klus te zijn. Overal op de foto waren groene vlekjes zichtbaar geworden en die moesten stuk voor stuk worden behandeld.  Zo gezegd, zo gedaan.
Vervolgens ging ik aan de slag om als een ware speurneus de andere oneffenheden weg te werken om daarna de kleur proberen aan te passen.  Sommige kleurtinten werden verlaagd, waar andere juist werden verhoogd.

En nu, nadat ik de foto even heb weggelegd om een dag later de gemaakte aanpassingen opnieuw te bekijken, kan er bericht naar de klant dat de foto klaar is.
En de klant? Die is dik tevreden!

De oorspronkelijke foto en het eindresultaat.

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.