Gedicht

Het onderstaande Friestalige kindergedicht is op It Alders Erf gemaakt. Evenals de bijbehorende illustratie.


Jarich de slak

Jarich slak dy woe graach swimme,
Gûng dêrom nei Warkum ta
Soe syn earste dûk dêr nimme,
Mar moast wol in swimbroek ha.

Foar Jarich wie dat gjin beswier.
Hy wist wol oan ien te kommen
Liende doe fan Jeltsje mier.
In pearsenien mei giele blommen.

Mar doe’t er by it swimbad wie
En dêr it broekje passe,
Siet er mei de hannen yn’t hier
En mealde it him troch de plasse.

Jarich seach, dit koe sa net,
It broekje wie te lyts.
Hy is doe wer nei hûs ta set
En sit tenei mar op’e fyts.

Fan swimmen hat er goed syn nocht,
Dat hiesto al fernommen.
Hy fljocht mei tweintich troch de bocht
En efterop dêr wappert no in flagge,

Pears, mei giele…….. blommen!

Kindergedicht, bernegedicht, bernepoëzij
Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Plaatsvervangende schaamte, kent u die uitdrukking?

Soms zijn er van die momenten dat je het schaamrood op je wangen voelt gloeien doordat er zich iets voordoet waar jij je, zonder dat je er mee te maken hebt, voor schaamt. Zoals die voor jou totaal onbekende persoon bij een televisiequiz die een antwoord geeft dat jou onder de tafel doet kruipen. Of die mijnheer naast jou in de wachtkamer die reageert op elke reactie van de baliemedewerkster en er voor zorgt dat jij wel even van de aardbodem wil verdwijnen.

Afgelopen week overkwam het mij in de trein in het midden van het land. De treincoupé was op dat moment zo leeg dat elke treinreiziger een bank voor zich alleen kon permitteren.  Heerlijk om  je gedachtenloos in de trein te settelen en te genieten van het besneeuwde Nederlandse landschap.
Maar blijkbaar denkt niet iedereen er zo over. 

Er stapte na mij namelijk een vrouw de trein binnen, die niet voor een bank voor zichzelf koos. Nee, zij wilde graag zitten naast iemand anders, die daarvoor wel even zijn tas van de bank diende te halen. Toen mevrouw goed en wel genesteld haar plekje op de bank had gevonden, begon ze contact te zoeken met de persoon naast haar. Ze vuurde een heel scala aan vragen op hem af. 

Eerst reageerde de meneer bijna niet. Enkel uit goed fatsoen gaf hij af en toe een kort antwoord. Maar mevrouw bleef maar doorvragen en vertellen, op zoek naar een aanknopingspunt voor een gesprek. Of misschien een roep om aandacht…..  En de hele wagon kon meegenieten omdat de volumeknop van haar eigen stem defect was. 
En dus weet ik en de andere medepassagiers met mij, precies hoe oud mevrouw is, waar ze woont, werkt en naartoe ging. Ja, je privacy komt niet enkel door internet op straat te liggen…..

Mevrouw was opgegroeid in Friesland, maar nu al jaren in een andere provincie woonachtig. En hoera! Daar had ze een aanknopingspunt te pakken! Meneer had tot voor een aantal jaren terug ook altijd in Friesland gewoond. Nou zeg, wat een toeval! Het heeft vast zo moeten zijn! Mevrouw gaat in een trein in het midden van het land naast een willekeurige meneer zitten en dan blijken ze samen ook nog “Friezen om utens” te zijn! Oh, onvolprezen blijdschap!
Meneer was enkel het verstaan van de Friese taal machtig. Het praten waagde hij zich liever niet aan. Mevrouw was in haar nopjes. Kon ze toch nog Fries praten! En dus kregen de medepassagiers in de trein die middag allemaal een stoomcursus Fries.

Gelukkig staat er op iemands gezicht niet geschreven waar hij vandaan komt, want dan was ik in het bagagerek gesprongen.

Over plaatsvervangende schaamte gesproken……

En trouwens, ik heb nog nooit zoveel oordopjes massaal uit jassen en tassen zien komen.

illustratie over schaamtegevoel
Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

100 jaar Vrouwen van Nu

It âlders erf deed research naar de geschiedenis van de plattelandsvrouwen / Vrouwen van Nu t.b.v. een expositie in bezoekerscentrum Ma&Klif in Oudemirdum. Samen met het bezoekerscentrum richtten wij de expositie in.
Het Friesch Dagblad van 1 november 2018 besteedde hier met een groot artikel aandacht aan.

Bron: Friesch Dagblad 1 november 2018

 

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Dorpscanons in de krant

It âlders erf is als mede-initiator nauw betrokken bij het project dorpscanons van de Stichting FrieslandWonderland. In het Friesch Dagblad van 19 december j.l. staat daarover het volgende artikel.

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Dorpscanons

It âlders erf is als mede-initiator nauw betrokken bij het project dorpscanons van de Stichting FrieslandWonderland. In de Leeuwarder Courant van 9 december j.l. verscheen daarover het volgende artikel.

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Twitter en het familiekiekje

Bij het scrollen op twitter bleef mijn oog hangen bij een oude foto. Op de foto staat een moeder die achter haar kinderwagen aan de wandel is, samen met haar kinderen. Een prachtig tijdsbeeld, al was het alleen al om de afgebeelde kinderwagen.
Volgens de tweeter zou de foto gemaakt zijn in 1932 in Sneek, de woonplaats van de op de foto afgebeelde personen. Leuk als bij zo’n oude foto het jaartal, de plaats van opname en de afgebeelde personen bekend zijn. Een goed idee om de gegevens die over de foto bekend zijn erbij te noteren. Dat voorkomt veel onnodig speurwerk voor het nageslacht.

Ondertussen scroll ik weer verder door de twitter berichten. Maar de foto blijft in mijn gedachten ronddwarrelen. Iets in mij zegt dat de tekst die onder de foto is getypt niet helemaal correct is.
Hmmm… toch maar weer eens terug naar de foto.

Onder de foto staat dat die in Sneek is gemaakt. Niet dat ik alle straten en steegjes in Sneek op mijn duimpje ken, maar deze foto doet mij toch meer denken aan een dorp dan aan een stad. En dat hek en die heg op de achtergrond?
En ineens weet ik het! Deze foto is niet gemaakt in Sneek, maar in IJsbrechtum!

Gelijk maar even een tweet sturen als reactie op de foto. Dat ik het een prachtige foto vind, maar dat hij gemaakt is in IJsbrechtum. Per ommegaande komt er een aardige reactie terug. De eigenaar van de foto weet dat de personen op de foto onderweg waren naar een evenement en vraag zich af of er in IJsbrechtum destijds ook een jaarmarkt was.

Er worden in IJsbrechtum vanouds al jaarlijks terugkerende festiviteiten gehouden.  De foto zal vast en zeker gemaakt zijn tijdens een dorpsfeest.
Samen met de eigenaar constateer ik dat de foto dan gemaakt zal zijn in juni of september. Maar na een kleine zoektocht blijkt dat er in de beginjaren vijftig feesten door de “vereniging van volksvermaken” werden georganiseerd aan het eind van de maand juli. En na nog even doorzoeken kom ik de exacte datum tegen van de “volksfeesten”, zoals dat toen zo mooi werd genoemd, in het jaar 1932! Het jaar waarin de foto n.b. is gemaakt . Hoe leuk is dat?

Naast de namen van de afgebeelde personen die bij de eigenaar van de foto bekend zijn, kon er nu aan een kiekje van 85 jaar oud een exacte datum en plaats worden toegevoegd. Hoe compleet wil je het hebben?

Een foto die gewoon voor de leuk werd getwitterd, omdat het beppe haar geboortedag was en waarvan je gisteren nog niet wist dat die op 3 augustus 1932 op de Epemawei in IJsbrechtum was gemaakt.

Cold case opgelost!

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Kwast

Kwast

Bij de bovenstaande titel zie ik sommigen van jullie al denken. Die gaat ons zeker iets vertellen over zijn nooit ontdekte schilderstalent. Nee, hoor. En evenmin over een raar iemand, een rare kwast.
De r zit in de maand. En de verkoudheidsvirusjes liggen weer op de loer. Dat doet mij denken aan die oude baas van 98 die mij vertelde over kwast. Voor het gemak noem ik hem maar even Sietse.
Als kind woonde Sietse op een boerderij ver buiten het dorp. En elke dag liep hij vanaf de boerderij naar school. Een uur heen en een uur terug. Om tussen de middag thuis een boterham te eten zat er dan ook niet in. Overblijfouders hadden ze toen nog niet en van het continurooster had ook nog niemand gehoord. Dus zat er niets anders op dan om twaalf uur in het klaslokaal je boterham op te eten of bij iemand in het dorp. En dat laatste was bij Sietse ook het geval. Hij kon elke dag aanschuiven bij zijn oma die midden in het dorp woonde. Sietse kon het goed vinden met zijn oma. Ook ‘s middags na schooltijd, voordat de wandeltocht naar huis begon, ging Sietse altijd nog even naar oma toe. Oma had dan van die overheerlijke kwast dat op de vensterbank in de zon al op Sietse stond te wachten.
Kwast is een warme citroenlimonade dat vanouds als middeltje bij verkoudheid en kleine griepjes wordt gebruikt. Gekookt water, aangemengd met citroensap en suiker blijkt een verzachtend drankje voor de keel te zijn. En Sietse was er dol op, de warme citroenlimonade van oma. Want limonade werd alleen gedronken bij speciale gelegenheden. Maar hij kreeg het elke dag!
Kun je begrijpen dat Sietse bijna nooit verkouden was en dat elke dag een feestdag was! Want zeg nou zelf, op visite bij je oma, dat hoort toch ook een feest te zijn?
De herinnering aan kwast, bezorgt de 98-jarige Sietse een twinkeling in zijn ogen. En nog altijd vindt hij het lekker, al voegt hij er tegenwoordig wel een beetje rum aan toe.

Mocht je zelf ook aan de kwast willen. Uit nieuwsgierigheid of ter verzachting van je keel, dan volgt hier het recept:
Pers een citroen uit en giet het sap in een glas dat je verder vult met kokendheet water. Eventueel meng je het drankje met een beetje suiker of een paar eetlepels honing. Drink het zo warm mogelijk op.
Koud opdrinken kan natuurlijk ook. Gebruik het dan als zomerse verfrissing.

Gezondheid!

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

Ansichtkaart uit 1889

Ansichtkaart uit 1889

Het duurt nog een halfjaar en de zomer is nog maar nauwelijks begonnen, maar toch wil ik het hebben over een nieuwjaarskaart.  Omdat ik de kaart een paar dagen geleden in handen kreeg en het toch wel een bijzonderheid vind. Het is namelijk een nieuwjaarskaart die in 1889 werd verstuurd.  Het poststempel is op 1 december 1889 gezet. Dat is zo’n 128 jaar geleden! De afzender van de kaart is uiteraard al overleden en de ontvanger ervan ook. Maar deze kaart is de stille getuige van een nieuwjaarswens die Klaas zijn neef Hains voor het nieuwe jaar 1890 toewenste.


Tegenwoordig zijn de wensen op dit soort kaarten, voor zover die nog verstuurd worden nu de social media de overhand heeft gekregen, kort en bondig. Wat een contrast met 128 jaar geleden!
Op de kaart, die werd uitgegeven door uitgeverij Kousbroek uit Leiden, staat een litho van Faddegon en Co uit Amsterdam, waarop de kleur goud de boventoon voert. En de wens op de kaart, is ook zeker het vermelden waard.
“Ik wensch u heil
En zonder peil
Zij d’Oceaan van zegen,
Dien God u toezend”in dit jaar
Hij zij uw vaste steunpilaar,
Uw licht op al uw wegen”
En daaronder een tekst uit het bijbelboek Daniël.
Kom daar tegenwoordig nog maar eens om.
Zo vind je ze tegenwoordig niet meer. Zelfs niet in de Evangelische boekhandels.
Uitgever Kousbroek maakt in de krant van die tijd reclame voor dit soort nieuwjaarskaarten, waarbij hij aangeeft dat de achterkant (!) van de kaarten een grote variëteit aan platen heeft en dat de uitvoering niet onverdienstelijk is.
Blijkbaar is het gedeelte van de kaart waar het adres wordt geschreven, de voorkant. En de afbeelding staat op de achterkant. Heb ik me daar altijd in vergist.


Zoals gezegd, is de kaart door Klaas aan zijn neef Hains gestuurd. Dat de ontvanger Hains Simkes Muizelaar uit Warns is, valt duidelijk uit de kaart te herleiden. Maar ook dat zijn neef Klaas de afzender is, kan met enige zekerheid worden aangenomen. De afzender heeft  alleen “K.G.M.” geschreven.  En dat moet vrijwel zeker Klaas Gerkes Muizelaar zijn. De exact één jaar en één dag oudere Gaasterlandse neef van Hains.

Deze kaart dateert uit de periode dat het sturen van ansichtkaarten nog een nieuw fenomeen was. Het is dan ook een zogenoemde voorloper. Ze worden zo genoemd, omdat tot begin 1900 de achterkant , of is het toch de voorkant, van een ansichtkaart alleen gebruikt mocht worden voor adresgegevens en de naam van de afzender.  Wilde je toch een bericht op een kaart schrijven, dan betaalde je ook meer porto. Later werden ansichtkaarten in tweeën gedeeld, waarbij op de linkerhelft een bericht kon worden geschreven.

Een hele oude ansichtkaart……… Maar er valt toch best wel wat over te vertellen. En het is nog leerzaam ook!

Ik ben benieuwd wie er een nog oudere nieuwjaarskaart bezit.  Laat het mij maar weten.

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.

In functie zijn

Had ik de koster van de plaatselijke kerk aan de lijn. Omdat ik mij o.a. bezighoud met historie en ruime onderwijservaring heb, wilde ze mij eigenlijk wel een vraag stellen. Vragen staat vrij, antwoord geven is niet verplicht 😉
Ze zat een beetje in nood….. Zojuist had ze te horen gekregen dat er morgen een schoolklas de kerk wil komen bezichtigen. Oh, dat is leuk. Ja, zoiets is altijd leuk. Maar de koster zelf is morgen verhinderd. En of ik dan…. ja, je voelt het al, de schoolklas zou willen ontvangen en de schoolkinderen een rondleiding door kerk wil geven. En dan de volgende ochtend al, om 9.00 uur.
Daar hoefde ik niet lang over na te denken en zei in mijn enthousiasme meteen “ja”. Met mijn jarenlange onderwijservaring moet dit vast en zeker lukken.
Nadat ik deze middag eerst een bespreking had, heb ik mij verdiept  in de geschiedenis van de oude dorpskerk. Toch fijn dat er in het verleden amateur historici zijn geweest die interessante naslagwerkjes hebben nagelaten. En dan kom je leuke informatie tegen. Kijk, dat er op de torenspits een haan staat, dat is vrij algemeen. Maar dat er op het achtereind van het dak een kip staat, dat is dan weer wat minder bekend.
Wetenswaardige informatie. En overal is over nagedacht. Achter vrijwel alles in de kerk schuilt een diepere betekenis.


Vanochtend vroeg stond ik dan “in functie” bij de kerk. Een meervoudige functie. Ik besefte mij op het moment dat ik de kerkdeur opendeed, dat ik even de kostersfunctie had. En al oriënterend in de kerk kwamen daar nog meerdere functies bij. Namelijk die van gids, groepsleider, onderwijzer, ordebewaarder, maar ook die van toerist. Als rondleider in de kerk, ga je jezelf toch ook het één en ander afvragen over wat je ziet. Hm, nog een functie, die van student. Nooit te oud om ervaringsgericht te leren.

Terwijl ik nog even om mij heen sta te kijken, als eenling in die grote kerk, hoor ik het gejoel van kinderstemmen om de kerk heen komen. Heerlijke onbevangen geluiden. En ik voel weer even mijn onderwijzershart.
Ik denk dat vanochtend de functie van onderwijzer mij het meest beviel.

Het is leuk wanneer je dit deelt op social media.